De nieuwe landtunnel in A16 krijgt lichtroosters en tegelwanden. Rijkswaterstaat schrijft dit soort energiebesparende maatregelen verplicht voor omdat het economisch rendement voor de bouwers nihil is. Met simpele ingrepen is het energieverbruik in alle tunnels namelijk te halveren.

---

VERPLICHT TEGELEN IN TUNNEL A16

pagina 48 - 49

De nieuwe landtunnel in A16 krijgt lichtroosters en tegelwanden. Rijkswaterstaat schrijft dit soort energiebesparende maatregelen verplicht voor omdat het economisch rendement voor de bouwers nihil is. Met simpele ingrepen is het energieverbruik in alle tunnels namelijk te halveren.

De A16 staat model voor het groeiboek van het Centrum Ondergronds Bouwen dat het energieverbruik in tunnels aan banden wil leggen. “Tunnels slurpen per jaar 38 miljoen kWh op. Een gemiddeld huishouden 3500 kWh. Tot voor kort hadden we daar geen idee van, maar nu we het weten, is dat een extra trigger om het verbruik terug te dringen”, licht Johan Naber van Rijkswaterstaat toe. De manager techniek bracht zijn kennis ook in bij het expertteam voor energiereductie. Aan de hand van de voorbereiding van de tender voor de A16 zijn 39 maatregelen in kaart gebracht om de tunnel energiezuinig te bouwen en te onderhouden. “Die maatregelen passen we meteen toe bij de gunning”, bevestigt projectdirecteur Jan Slager van de A16. Om de markt te stimuleren, wegen ‘groene’ maatregelen voor 25 procent mee in de emvi-score. Om objectief te kunnen meten is de CO2-ladder ingezet, maar wordt energiereductie tijdens de uitvoering en later bij het gebruik ook gestimuleerd. Met een speciaal ontwikkeld rekenmodel is het rendement af te wegen tegen de investering. Met de extra maatregelen zal de tunnel waarschijnlijk niet volledig energieneutraal worden, maar wel een stuk zuiniger dan bestaande tunnels. Tot 12 januari kunnen marktpartijen zich melden om in aanmerking te komen voor de opwaardering van de N209 tot snelweg, die de A13 (Berkel) met de A16 (Terbregseplein) verbindt. Het project, inclusief een landtunnel van 2,1 kilometer, staat voor bijna 1 miljard euro op de begroting van het ministerie van Infrastructuur. Slager verwacht vier bouwcombinaties in de eerste fase van de tender. Naar verwachting gaat begin 2019 de schop in de grond. In 2024 gaat de A16 Rotterdam open voor verkeer.

Led
Bouwers zullen waarschijnlijk niet uit zichzelf komen met energiebesparende maatregelen, simpelweg omdat ze economisch niet renderen. Ledverlichting verdient zichzelf relatief snel terug in de exploitatiefase, maar bij veel andere maatregelen ligt het omslagpunt op vijftien jaar of langer. Daarom heeft Rijkswaterstaat ervoor gekozen om daglichtroosters bij de ingangen voor te schrijven. Relatief oude tunnels als de Heijenoordtunnel en Velsertunnel hebben dergelijke roosters, maar de toepassing raakte uit de mode toen bleek dat binnenverlichting goedkoper was dan het plaatsen van lichtroosters.
Door de roosters wennen automobilisten aan de overgang naar een relatief donkere tunnel en is meteen de helft minder verlichting nodig in de tunnel. Ook reflecterende wandtegels besparen meteen flink wat energie, maar ook daar is de terugverdientijd relatief lang, waardoor marktpartijen daar zelf niet mee zullen komen bij hun ontwerp. Daarom zijn ook die voorgeschreven door Rijkswaterstaat.

Doelstelling

Bij dbfm-contracten wordt juist ontwerp en efficiency zoveel mogelijk aan de markt overgelaten, maar die maken daarbij een economische afweging. Omdat Rijkswaterstaat slechts 5,3 cent per kWh in rekening krijgt gebracht, betaalt zo’n investering zich voor de markt niet terug. Het Rijk heeft zichzelf echter ook een duurzaamheidsdoelstelling opgelegd en streeft ernaar alle snelwegen in 2030 energieneutraal te maken. Voor energieslurpende tunnels en sluizen is dat relatief lastig, maar in combinatie met zonneenergie, windmolens of aardwarmte is er veel te bereiken. Met relatief eenvoudige maatregelen is het verbruik te halveren, berekende het expertteam van COB. Hun bevindingen zijn vastgelegd in het digitale groeiboek Energiereductie in tunnels. Het boek wordt ook toegepast bij de renovatie van de Piet Heintunnel, waarbij de ervaring weer input is voor het groeiboek. Wie van plan is een tunnel te bouwen of te renoveren, moet het boek in een vroegtijdig stadium raadplegen. Beslissingen zoals een lichtrooster worden al onderdeel van het Tracébesluit en zijn al in de tenderfase niet meer aan te passen. Veel andere positieve en negatieve prikkels zijn geschikt voor de aanbesteding, waarbij ook praktische eisen zijn geformuleerd.

[afbeelding]
[afbeelding]
INGRID KOENEN E-MAIL IngridKoenen@ vakmedianet.nl TWITTER @IngridKoenen TELEFOON 088-5840752
[afbeelding]

Dit artikel werd gepubliceerd in Cobouw op Woensdag 11 januari 2017, pagina 48 - 49